1. Tiểu sử
Sabine Huynh có một cuộc đời đa dạng về địa lý và học vấn, hình thành nên nền tảng phong phú cho sự nghiệp văn học của bà.
1.1. Sinh ra và thời thơ ấu
Sabine Huynh sinh năm 1972 tại Sài Gòn, Việt Nam trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Sau đó, bà lớn lên ở Pháp. Kinh nghiệm sống ban đầu tại Việt Nam và quá trình di cư, trưởng thành tại Pháp đã tạo nên những ảnh hưởng sâu sắc đến thế giới quan và các chủ đề trong tác phẩm của bà, đặc biệt là về bản sắc và sự di dời.
1.2. Học vấn
Huynh có nền tảng học vấn vững chắc và đa ngành. Bà đã theo học văn học Anh và văn học Tây Ban Nha, khoa học giáo dục, và tiếng Pháp như một ngoại ngữ tại Đại học Lyon ở Pháp. Tiếp đó, bà tiếp tục nghiên cứu khoa học giáo dục và sư phạm học tại Homerton College, Đại học Cambridge ở Anh.
Tại Đại học Hebrew Jerusalem ở Israel, bà đã hoàn thành chương trình ngôn ngữ học và nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành này. Sau đó, bà là nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ về xã hội ngôn ngữ học tại Đại học Ottawa ở Canada.
1.3. Sự nghiệp ban đầu
Trước khi trở thành một nhà văn và dịch giả văn học toàn thời gian, Sabine Huynh đã có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy ngoại ngữ tại nhiều quốc gia, bao gồm Pháp, Anh Quốc, Hoa Kỳ và Israel.
Trong giới học thuật, bà từng là giảng viên tiếng Pháp tại Đại học Leicester ở Anh Quốc từ năm 1995 đến 1996. Sau đó, từ năm 2002 đến 2008, bà giảng dạy tại Đại học Hebrew Jerusalem, thuộc khoa tiếng Pháp, chuyên về các môn như bố cục văn bản, ngữ pháp và văn học Pháp, các lý thuyết văn học, và tự sự học.
1.4. Nơi cư trú
Sabine Huynh đã trải qua nhiều giai đoạn cuộc đời ở các quốc gia khác nhau, bao gồm Anh Quốc, Hoa Kỳ, Canada và Israel. Hiện tại, bà đang sinh sống tại Tel Aviv, Israel. Việc trải nghiệm nhiều nền văn hóa và ngôn ngữ khác nhau đã góp phần định hình phong cách và nội dung các tác phẩm của bà, thể hiện sự gắn bó sâu sắc với các bối cảnh đa văn hóa.
2. Hoạt động và Thành tựu Văn học
Sabine Huynh đã có những đóng góp đáng kể trong nhiều lĩnh vực của văn học, từ sáng tác đến dịch thuật và phê bình.
2.1. Sáng tác Văn học
Huynh chủ yếu sáng tác thơ và văn xuôi (tiểu thuyết, tiểu luận, truyện ngắn, nhật ký) bằng tiếng Pháp. Các ấn phẩm văn học đầu tiên của bà bằng tiếng Anh xuất hiện vào năm 2000 trên The Dudley Review, một tạp chí văn học hàng năm chuyên giới thiệu các tác phẩm của sinh viên tốt nghiệp Đại học Harvard.
Các tập thơ tiêu biểu của bà bao gồm:
- Prendre la mer - 60 sonnets pour les Boat People (Ra khơi - 60 bài sonnet cho người vượt biên), một tác phẩm thể hiện sự quan tâm đến những người tị nạn, đặc biệt là những người vượt biển.
- Herbyers
- Loin du rivage (Xa bờ)
- Parler peau (Nói da), với tác phẩm nghệ thuật của Philippe Agostini.
- Dans le tournant/Into the Turning (Trong bước ngoặt), một cuốn sách song ngữ Anh-Pháp, đồng tác giả với Amy Hollowell.
- Les colibris à reculons (Chim ruồi bay lùi), với tác phẩm nghệ thuật của Christine Delbecq.
- Kvar lo, tập thơ đã đoạt Giải thưởng Thơ CoPo của Pháp năm 2017.
- Tu amarres les vagues (Bạn neo sóng), với ảnh của Louise Imagine.
- Ville infirme, corps infini (Thành phố tàn tật, thân thể vô tận).
- Tel Aviv / ville infirme / corps infini (תל אביב: עיר נכה, גוף אין קץTel Aviv: ir nekha, guf ein ketzHebrew) (Sách nghệ thuật, với tác phẩm nghệ thuật của André Jolivet).
- La Migration des papillons (Sự di cư của bướm), đồng tác giả với Roselyne Sibille.
- Tuyển tập thơ hiện đại của các nhà thơ nữ pas d'ici, pas d'ailleurs (Không ở đây, không ở đâu khác), do Sabine Huynh biên tập cùng với Andrée Lacelle, Angèle Paoli & Aurélie Tourniaire, và Terres de Femmes, xuất bản năm 2012.
Các tiểu thuyết của bà bao gồm:
- Elvis à la radio (Elvis trên đài radio), xuất bản năm 2022, đã đoạt Giải thưởng Jean-Jacques Rousseau năm 2023 và Giải thưởng "Des racines et des mots" cho Văn học Lưu vong năm 2023. Nhà báo văn học Alain Nicolas của tờ báo quốc gia Pháp L'Humanité đã nhận xét về tác phẩm này là "một văn bản không giống bất kỳ văn bản nào khác, nơi thế giới vật chất áp đặt sự hiện diện thơ mộng của nó và mang lại cho cuốn tự truyện mất trí nhớ này một uy quyền mà tài liệu cá nhân sẽ không bao giờ có được."
- La Mer et l'enfant (Biển và đứa trẻ), xuất bản năm 2013, đã lọt vào danh sách rút gọn cho Giải thưởng Emmanuel-Roblès năm 2014 và Giải thưởng Lễ hội Tiểu thuyết Đầu tay Chambery năm 2013.
Ngoài ra, bà còn có các tác phẩm văn xuôi khác như nhật ký La Sirène à la poubelle (Nàng tiên cá trong thùng rác) và truyện En taxi dans Jérusalem (Trong taxi ở Jerusalem). Tiểu luận thư từ của bà gửi đến nhà thơ Allen Ginsberg, người mà bà đã gặp khi 21 tuổi, được xuất bản vào năm 2016 dưới tên Avec vous ce jour-là - Lettre au poète Allen Ginsberg (Cùng anh ngày đó - Thư gửi nhà thơ Allen Ginsberg). Các bài viết và bài phê bình sách của bà đã được xuất bản trên nhiều tạp chí văn hóa và văn học khác nhau qua nhiều năm, bao gồm The Jerusalem Post, La Nouvelle Quinzaine littéraire, Diacritik.
2.2. Hoạt động Dịch thuật
Sabine Huynh là một dịch giả có uy tín, đã dịch nhiều tác phẩm từ tiếng Anh và tiếng Do Thái sang tiếng Pháp. Bà đã dịch thơ và văn xuôi của Uri Orlev, cũng như các tác phẩm của nhiều nhà văn và nhà thơ khác, bao gồm Anne Sexton, Gwendolyn Brooks, Seymour Mayne, Dara Barnat, Carla Harryman, Laynie Browne, Karen Alkalay-Gut, Rodger Kamenetz, Ilya Kaminsky và Katie Farris.
Bản dịch tập thơ Cộng hòa Điếc của Ilya Kaminsky sang tiếng Pháp đã mang về cho bà Giải thưởng Thơ Alain Bosquet năm 2022. Những đóng góp của bà trong lĩnh vực dịch thuật không chỉ giúp giới thiệu các tác phẩm văn học quốc tế đến độc giả Pháp ngữ mà còn thúc đẩy sự trao đổi văn hóa đa chiều.
2.3. Giải thưởng và Vinh danh
Trong suốt sự nghiệp của mình, Sabine Huynh đã nhận được nhiều giải thưởng và vinh danh, công nhận tài năng và đóng góp của bà cho văn học:
- Năm 2015, bà đoạt Giải thưởng văn học Calliope châu Âu (European Calliope literary prize), được trao cho các tác giả trẻ Pháp ngữ triển vọng bởi Cénacle Européen francophone.
- Năm 2017, tập thơ Kvar lo của bà được trao Giải thưởng Thơ CoPo của Pháp.
- Năm 2022, bản dịch tập thơ Cộng hòa Điếc của Ilya Kaminsky đã mang về cho bà Giải thưởng Thơ Alain Bosquet.
- Năm 2023, tiểu thuyết Elvis à la radio của bà đã đoạt Giải thưởng Jean-Jacques Rousseau và Giải thưởng "Des racines et des mots" cho Văn học Lưu vong.
- Tiểu thuyết La Mer et l'enfant của bà cũng từng lọt vào danh sách rút gọn cho Giải thưởng Emmanuel-Roblès năm 2014 và Giải thưởng Lễ hội Tiểu thuyết Đầu tay Chambery năm 2013.
3. Các Tác phẩm Chính
Các tác phẩm của Sabine Huynh trải dài nhiều thể loại, thể hiện sự đa dạng trong phong cách và chủ đề của bà.
- Prendre la mer - 60 sonnets pour les Boat People (thơ, nhà xuất bản Bruno Doucey, 2024).
- Herbyers (thơ, Backland éditions, 2024).
- Elvis à la radio (tiểu thuyết, nhà xuất bản Maurice Nadeau, 2022).
- Loin du rivage (thơ, nhà xuất bản de la Margeride, 2022).
- Parler peau (thơ, với tác phẩm nghệ thuật của Philippe Agostini. Éditions Æncrages & Co, tuyển tập Voix de chants, 2019).
- Dans le tournant - Into the Turning (thơ, Christophe Chomant éditeur, 2019).
- Avec vous ce jour-là - Lettre au poète Allen Ginsberg (tiểu luận thư từ, MaelstrÖm reEvolution, Brussels, 2016).
- Kvar lo (thơ, với tác phẩm nghệ thuật của Caroline François-Rubino. Hậu từ: Philippe Rahmy. Éditions Æncrages & Co, tuyển tập Écri(peind)re, 2016).
- Tu amarres les vagues (thơ, với ảnh của Louise Imagine. Lời tựa: Isabelle Pariente-Butterlin. Jacques Flament Éditions, tuyển tập Images & Mots, 2016).
- La Sirène à la poubelle (nhật ký, E-fractions, tuyển tập Fugit XXI, 2015).
- Ville infirme, corps infini (thơ, nhà xuất bản La Porte, tuyển tập Poésie en voyage, 2014).
- Tel Aviv / ville infirme / corps infini (sách nghệ thuật, với tác phẩm nghệ thuật của André Jolivet, Voltije éditions, 2014): bản song ngữ Pháp-Do Thái (dịch giả: Sabine Huynh và Hillel Halkin).
- Les Colibris à reculons, với tác phẩm nghệ thuật của Christine Delbecq (thơ, Voix d'encre, 2013).
- En taxi dans Jérusalem (văn xuôi), với ảnh của Anne Collongues (publie.net, tuyển tập Horizons, 2014).
- La Mer et l'enfant (tiểu thuyết, Galaade éditions, 2013).
- La Migration des papillons, đồng tác giả với Roselyne Sibille (thơ, nhà xuất bản La Porte, tuyển tập Poésie en voyage, 2013).
- pas d'ici, pas d'ailleurs (tuyển tập thơ, nhà xuất bản Voix d'encre, 2012). Cuốn sách được xuất bản với sự hỗ trợ của Vùng Rhône-Alpes.
4. Tư tưởng và Quan điểm
Các tác phẩm của Sabine Huynh thường xuyên đào sâu vào những chủ đề cốt lõi như ký ức, bản sắc, và sự di dời. Với xuất thân là người Việt Nam lớn lên ở Pháp và trải nghiệm sống tại nhiều quốc gia, quan điểm của bà thường được hình thành từ góc nhìn của một người sống giữa nhiều nền văn hóa và ngôn ngữ. Bà khám phá cách những trải nghiệm cá nhân về việc di chuyển và thích nghi với các môi trường khác nhau đã định hình nên thế giới quan và cảm nhận về bản thân.
Trong các tác phẩm như Prendre la mer - 60 sonnets pour les Boat People và việc nhận Giải thưởng "Des racines et des mots" cho Văn học Lưu vong, Huynh thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với những người phải rời bỏ quê hương, những người yếu thế và nạn nhân của xung đột. Bà sử dụng văn chương để phản ánh các vấn đề xã hội, nhân quyền và sự mong manh của cuộc sống khi đối mặt với sự dịch chuyển bắt buộc. Khía cạnh tự truyện, dù được miêu tả là "tự truyện mất trí nhớ" trong Elvis à la radio, cũng cho thấy một cách tiếp cận độc đáo để khám phá và tái tạo ký ức cá nhân trong bối cảnh lịch sử và xã hội rộng lớn hơn.
5. Đánh giá
Các tác phẩm của Sabine Huynh đã nhận được sự đón nhận tích cực từ giới phê bình và độc giả.
5.1. Tiếp nhận Tích cực
Giới phê bình và độc giả đã ghi nhận những đóng góp sáng tạo và giá trị nghệ thuật trong các tác phẩm của Sabine Huynh. Tiểu thuyết Elvis à la radio của bà đặc biệt được đánh giá cao, không chỉ bởi việc giành Giải thưởng Jean-Jacques Rousseau và Giải thưởng "Des racines et des mots" cho Văn học Lưu vong, mà còn bởi lời nhận xét của nhà báo văn học Alain Nicolas trên tờ L'Humanité. Nicolas đã mô tả tác phẩm này là "một văn bản không giống bất kỳ văn bản nào khác, nơi thế giới vật chất áp đặt sự hiện diện thơ mộng của nó và mang lại cho cuốn tự truyện mất trí nhớ này một uy quyền mà tài liệu cá nhân sẽ không bao giờ có được."
Ngoài ra, việc tập thơ Kvar lo của bà đoạt Giải thưởng Thơ CoPo của Pháp năm 2017, và bản dịch tập thơ Deaf Republic của Ilya Kaminsky mang về Giải thưởng Thơ Alain Bosquet năm 2022, đều khẳng định sự công nhận rộng rãi về tài năng và sự nghiệp văn chương của bà, cả trong vai trò một nhà sáng tác lẫn một dịch giả.
6. Ảnh hưởng
Sabine Huynh đã tạo dựng một dấu ấn đáng kể trong lĩnh vực văn học, văn hóa và xã hội thông qua các tác phẩm và hoạt động của mình.
6.1. Ảnh hưởng đến Văn học và Văn hóa
Các tác phẩm của Sabine Huynh đã góp phần làm phong phú thêm nền văn học Pháp ngữ và quốc tế, đặc biệt là trong việc khắc họa các chủ đề liên quan đến di cư, bản sắc lai ghép, và ký ức tập thể. Tập thơ Prendre la mer - 60 sonnets pour les Boat People là một minh chứng rõ nét cho việc bà đã đưa vấn đề người tị nạn, đặc biệt là những thuyền nhân, vào văn học một cách sâu sắc và nhân văn. Bà đã định hình nhận thức về những trải nghiệm cá nhân và cộng đồng trong bối cảnh dịch chuyển địa lý và văn hóa, từ đó ảnh hưởng đến diễn ngôn văn hóa về đa văn hóa và di sản.

6.2. Đóng góp cho các Lĩnh vực Cụ thể
Sabine Huynh đã đóng góp quan trọng cho nhiều lĩnh vực liên quan đến văn học. Trong văn học sáng tác, bà đã tạo ra một tập hợp các tác phẩm thơ và văn xuôi đa dạng, được giới phê bình và độc giả đánh giá cao, giành nhiều giải thưởng lớn.
Trong lĩnh vực dịch thuật, bà là một cầu nối văn hóa quan trọng, chuyển ngữ các tác phẩm từ tiếng Anh và tiếng Do Thái sang tiếng Pháp, giúp giới thiệu các giọng văn mới và các quan điểm độc đáo đến độc giả Pháp ngữ. Bản dịch tập thơ Deaf Republic của Ilya Kaminsky đạt giải thưởng là một minh chứng cho chất lượng và tầm ảnh hưởng của công việc dịch thuật của bà.
Với vai trò nhà phê bình văn học, bà đã công bố nhiều bài viết và bài phê bình trên các tạp chí uy tín, góp phần vào việc đối thoại và phân tích các tác phẩm văn học đương đại. Nhờ sự đa năng và những đóng góp liên tục, Sabine Huynh đã khẳng định vai trò và tầm quan trọng của mình trong việc làm giàu thêm nền văn học và văn hóa đương đại.